با عنایت به استفاده متعدد و متداول از حساب جاری شرکاء از طریق درگیر شدن حساب های بانکی شرکاء با عملیات مالی شرکت و به منظور ايجاد وحدت رويه در نحوه اقدام مأموران مالياتي در رسیدگی به حساب مذکور و نظر به لزوم رعایت فرض تفکیک شخصیت در حسابداری، ضروری است با رعایت مقررات آیین نامه اجرایی موضوع ماده (219) قانون مالیاتهای مستقیم، موارد زیر در رسیدگی به حساب جاری شرکاء ملحوظ نظر قرار گیرد؛
الف)اقدامات عمومی
1.فهرست شرکاء، سهامدارن عمده و مدیران بر اساس اظهارنامه مالیاتی و آخرین روزنامه رسمی مودی احصاء و ضمن بررسی رویه های واحد تجاری در مورد نحوه استفاده از حساب جاری شرکاء در فرآیندهای حسابداری و مالی آن واحد، جدول مشخصات اشخاص مذکور با میزان درصد سهام و مبالغ بدهکار و بستانکار تهیه و مراتب در زمان حسابرسی مورد بررسی و ارزیابی قرار گیرد.
با توجه به امکان طبقه بندی حساب جاری شرکاء در حساب های دریافتنی/پرداختنی اعم از تجاری و غیرتجاری، ضروری است حساب های یادشده در سطح معین و تفصیلِ اسامی اشخاص مذکور شناسایی و از حیث ارتباط با جاری شرکاء و یا معاملات با اشخاص وابسته مورد بررسی قرار گیرد.
2. ضروری است در صورت با اهمیت بودن گردش طی دوره حساب اشخاص مذکور در بند(1)، ضمن اخذ تاییدیه از مدیران، شرکاء و سهامداران عمده و ریز گردش حساب جاری شرکاء و امثالهم، مبالغ عمده، مشکوک و غیرمتعارف به ویژه در اسناد ثبت شده در پایان سال مالی با رعایت دقیق اصول حسابرسی سندرسی و اخذ تراکنش های بانکی اشخاص یادشده نیز حسب مورد در سامانه «حسابرسی تراکنش های بانکی غیرتجاری» مورد پیگیری قرار گیرد.
3.در شرایطی که مودی به علل مختلف از جمله مسدود بودن حسابهای بانکی و یا سایر عوامل همچون وجود تحریمهای بینالمللی، به منظور انجام عملیات خود از حساب بانکی شرکاء استفاده مینماید، ضروری است به منظور انجام حسابرسی مالیاتی اظهارنامه مودی (شخص حقوقی مورد رسیدگی)، ریز گردش های حساب بانکی مورد استفاده از مودی اخذ و مراتب مورد بررسی قرار گیرد. در صورت تایید ارتباط تراکنش های بانکی با عملیات شخص حقوقی و اعمال آن در محاسبه سود و زیان شرکت، می بایست مراتب به نحو مقتضی در سامانه اطلاعات تراکنش های بانکی (Btis) منعکس تا مجدداً موجبات مطالبه مالیات مضاعف از شخص حقیقی(شرکاء، سهامدارن عمده و مدیران) فراهم نشود.
ب)رسیدگی به گردش بدهکار حساب جاری شرکاء
4. در صورتی که شرکت نسبت به اخذ تسهیلات از سایر اشخاص اقدام و متعاقباً تمام یا بخشی از آن را در قالب قرض یا وام و امثالهم به سایر اشخاص از جمله شرکاء، سهامدارن عمده و مدیران شرکت اعطاء نماید، در اجرای مقررات ماده (147) قانون مالیاتهای مستقیم، هزینه تسهیلات اخذ شده به نسبت قرض یا وام اعطایی قابل قبول نخواهد بود.
5. چنانچه اشخاص موضوع بند (1) نسبت به خرید کالا یا خدمت از شرکت اقدام نموده باشند؛ در این حالت ضمن دریافت و بررسی اسناد و مدارک مربوطه، با توجه به اینکه این اشخاص از جمله اشخاص وابسته به مودی محسوب می شوند، لذا می بایست موضوع مطابق با مقررات بند (3-1) ماده (44) اصلاحیه آیین نامه اجرایی موضوع ماده (219) قانون مالیاتهای مستقیم، مورد بررسی قرار گیرد.
️ در مواردی که مانده حساب جاری شرکاء به حساب سرمایه منتقل شده است، ضمن دریافت مدارک مربوط به افزایش سرمایه، مدارک مذکور با سند حسابداری مربوط در سطوح معین و تفصیل انطباق داده شود تا از میزان افزایش سرمایه هر یک از شرکاء با مانده حساب آن شریک پس از اعمال سند حسابداری مذکور اطمینان حاصل شود. در صورت بررسی مدارک مثبته و احراز عدم تطابق مبلغ افزایش سرمایه با مانده حساب شرکا، چنانچه بین شرکاء توافق نامه ای مبنی بر پرداخت از طرف شریک دیگر یا صورتجلسه مجمع عمومی فوق العاده مبنی بر سلب حق تقدم تعدادی از شرکاء در افزایش سرمایه از محل مطالبات حال شده، وجود نداشته باشد، ذینفع یا ذینفعان مشمول مالیات بر درآمد اتفاقی موضوع ماده (119) قانون مالیاتهای مستقیم خواهند شد.
7.چنانچه حساب جاری شرکاء به طرفیت حساب های دریافتنی، بدهکار شود ضروری است با اخذ و بررسی کلیه اسناد و مدارک مثبته در این خصوص، از صحت انجام معامله و مبلغ فروش ثبت شده در دفاتر شرکت اطمینان حاصل شود.
ج) رسیدگی به گردش بستانکار حساب جاری شرکاء
8..در صورت بستانکار شدن حساب جاری شرکاء به طرفیت موجودی بانک و یا حساب های دریافتنی، ضروری است، پس از دریافت مستندات مربوط به واریز وجوه، مبلغ متناظر در صورتحساب بانکی شریک و واحد تجاری رهگیری و مشخصات واریز کننده مبالغ به حساب بانکی واحد تجاری با فهرست خریداران شرکت/ صورتحساب های صادره در سامانه مودیان/ فهرست معاملات موضوع آیین نامه تبصره (3) ماده (169) قانون مالیاتهای مستقیم مطابقت داده شود.
️ در صورت تطبیق مشخصات واریزکننده مبلغ با مشخصات خریداران و عدم رهگیری مبلغ در صورتحساب بانکی شریک مورد نظر، مبلغ واریزی به عنوان درآمد کتمان شده مودی محسوب و اقدامات لازم مطابق با بند (4) ماده (44) اصلاحیه آیین نامه اجرایی موضوع ماده (219) قانون مالیاتهای مستقیم انجام پذیرد. بدیهی است در این حالت، مودی مشمول جرائم کتمان درآمد موضوع ماده (192) قانون مالیاتهای مستقیم خواهد شد.
9. با عنایت به اینکه گردش بستانکار حساب جاری شرکاء میتواند ناشی از انجام معامله (خرید کالا یا خدمت) به طرفیت شرکاء باشد؛ در این حالت در صورت احراز اصالت و صحت معامله از طریق بررسی تمامی اسناد و مدارک مربوطه حسب مورد شامل کنترل صورتحساب، مدارک تسویه شامل اسناد پرداخت یا پرداختنی، مدارک حمل، رسید انبار، کنترل صورتحساب بانکی شرکاء و … و با توجه به اینکه شرکاء از جمله اشخاص وابسته به مودی محسوب می شوند، لذا می بایست موضوع مطابق با مقررات بند (3-1) ماده (44) اصلاحیه آیین نامه اجرایی موضوع ماده (219) قانون مالیاتهای مستقیم مورد بررسی قرار گیرد.
️ در صورتی که رویدادمالی فوق ناشی از معاملات با اشخاص وابسته نبوده و موجودی مواد و کالای خریداری شده طی سال مالی که در بهای تمام شده کالای فروش رفته منظور شده است از طریق حساب بانکی شرکاء یا معاملات تهاتری تسویه نشده باشد، هزینه یادشده با رعایت مفاد تبصره (3) ماده (147) قانون مالیاتهای مستقیم به عنوان هزینه غیر قابل قبول مالیاتی محسوب خواهد شد. مفاد این بند در خصوص سایر هزینه های واحد تجاری که به طریق مذکور در دفاتر شرکت ثبت شدهاند نیز جاری می باشد.
10. چنانچه حساب جاری شرکاء به طرفیت حساب های پرداختنی بستانکار شود، ضروری است با اخذ و بررسی کلیه اسناد و مدارک مثبته در این خصوص، اصالت رویداد مالی اولیه از طریق کنترل صورتحساب، مدارک تسویه شامل اسناد پرداخت یا پرداختنی، مدارک حمل، رسید انبار و … بررسی شود.
در اجرای مفاد ماده (115) قانون مالیاتهای مستقیم، برای تعیین مأخذ محاسبه مالیات آخرین دوره عملیات اشخاص حقوقی منحله و به منظور رسیدگی به مانده بستانکار حساب جاری شرکاء در اظهارنامه انحلال موضوع ماده (116) قانون مذکور، می بایست با دریافت تمامی اسناد و مدارک مربوطه حسب مورد از تاریخ ایجاد بدهی، میزان بدهی مودی به شرکاء در تاریخ انحلال احراز شود.
بدیهی است، در صورتی که مانده بدهی به شرکاء در سنوات قبل، مورد حسابرسی واقع شده باشد نیازی به تأیید مجدد اصالت آن نمی باشد.
د)سایر
12. در مواردی که شخص حقوقی دارای سهامدار خارجی بوده و بخش عمده درآمد شخص حقوقی از محل صادرات حاصل می شود، چنانچه بستانکارحساب جاری شرکاء (سهامدار خارجی) به صورت مستمر به صورت ارزی متورم می شود و در پایان هر سال با توجه به برابری نرخ ارز، زیان ناشی از تسعیر ارز از سوی مودی در دفاتر شناسایی می شود، ضروری است، با رعایت مفاد بند (24) ماده (148) قانون مالیاتهای مستقیم و تدقیق بر روی ارزش واقعی کالای صادراتی و از طریق تطبیق جریان های نقدی ناشی از مطالبات ارزی با مانده حساب شریک خارجی، مراتب به صورت کامل واکاوی و بررسی شده و نتیجه حاصله در تعیین میزان واقعی زیان شناسایی شده ملحوظ نظر قرار گیرد.
13. نظر به پیچیدگی و شرایط خاص مبادلات خارجی از حیث انجام امور گمرکی، بانکی، تأمین مالی و…، و همچنین استفاده متداول از حساب اعتبارات و سفارشات در این خصوص و با توجه به اینکه حساب مذکور در موارد متعددی با حساب جاری شرکاء و تنخواه خاص(تنخواه مدیران و نمایندگان دارای اختیار) مرتبط می باشد، لذا ضروری است اسناد ثبت شده در حساب مذکور به طرفیت جاری شرکاء به صورت دقیق بررسی، کنترل و ردیابی شود.
14.در مواردی که حساب جاری شرکاء به طرفیت یکدیگر بدهکار و بستانکار شوند، کنترل و ردیابی جریان های نقدی در حساب های بانکی طرفین ضروری می باشد.
15.با عنایت به دادنامه شماره 348 مورخ 1396/04/20 هیأت عمومی دیوان عدالت اداری و نیز دادنامه شماره 10132 مورخ 1401/01/23 مرجع مزبور، تقبل زیان انباشته از سوی صاحبان سرمایه از طریق کاهش مطالبات شرکاء و سهامداران و یا آورده نقدی و غیر نقدی آنها مندرج در حساب جاری شرکاء، مشمول مالیات نخواهد بود.
سلام ،
آیا الزام قانونی وجود داره که حتما یک حساب بانکی مشترک و جداگانه به اسم شرکا داشته باشیم تا دریافت ها و پرداخت ها از اون حساب مشترک باشه یا از حساب های شخصی هم میشه استفاده کرد ?