اسناد دریافتنی اوراقی است که شخص بدهکار در قبال بدهی خود به شخص بستانکار ارائه میدهد. شخص بدهکار در این اوراق تعهد میکند مبلغ معینی را در تاریخ مشخص به شخص طلبکار پرداخت کند. حالتی که شخص بابت بدهی خود هیچ سندی ارائه نمیدهد حساب دریافتنی نامیده میشود.
[br]
نکته:
۱- در رویدادهای مالی ابتدا حساب دریافتنی بابت رویداد مالی که اتفاق افتاده ثبت میشود و پس از ارائه سند توسط شخص بدهکار، اسناد دریافتنی ثبت میشود.
۲- احتمال وصول طلب در حسابهای دریافتنی کمتر از اسناد دریافتنی است.
۳- مهمترین نوع اسناد دریافتنی چک میباشد. با دریافت چک از شخصی که به ما بدهکار میباشد نوع بدهی وی از حساب دریافتنی به اسناد دریافتنی تغییر مییابد. این بدهی تا زمان وصول چک یا تسویه مبلغ بدهی وجود دارد و شخص بدهکار ملزم به پاس کردن چک و یا پرداخت وجه در قبال چک ارائه شده میباشد.
ماهیت اسناد دریافتنی:
مطالبات هر واحد تجاری جز داراییهای آن میباشد و با توجه به اینکه داراییها دارای ماهیت بدهکار میباشند حسابهای دریافتنی و اسناد دریافتنی نیز ماهیت بدهکار دارند.
ماهیت حسابها به صورت کامل در اینجا توضیح داده شده است
ثبت حسابداری اسناد دریافتنی:
امروزه در مبادلات تجاری به شکل گسترده ای از چک استفاده میشود به صورتی که میتوان گفت چک یکی از مهمترین اسناد مبادلات تجاری میباشد. به دلیل اهمیت موضوع، ما در این مقاله ثبتهای حسابداری مربوط به دریافت چک (اسناد دریافتنی) و مراحل گوناگون آن آموزش میدهیم. در نظر داشته باشید ثبتهای ارائه شده در خصوص حسابهای دریافتنی تجاری میباشد (حسابهای دریافتنی تجاری مربوط به فعالیت اصلی واحد اقتصادی میباشد)، روش ثبت سایر حسابهای دریافتنی نیز مشابه حسابهای دریافتنی غیر تجاری میباشد.
چک بانک سامان
مرحله اول – فروش کالا یا ارائه خدمات به مبلغ 000/000/100 ریال به شرکت آلفا در تاریخ 16/01/1395، در این مرحله شرکت آلفا در سند تاریخ 16/01/1395به میزان مبلغ فاکتور بدهکار و حساب فروش بستانکار میشود.
[br]
حسابها و اسناد دریافتنی – حسابهای دریافتنی تجاری – شرکت آلفا 000/000/100
فروش و درآمد – فروش کالا 000/000/100
[br]
نکته: با توجه به فعالیت اصلی شرکت که فروش مواد اولیه میباشد، رویداد فوق در حسابهای دریافتنی تجاری ثبت شد.
مرحله دوم – دریافت وجه یا چک از شرکت آلفا بابت بدهی در تاریخ 19/01/1395، در این مرحله شرکت آلفا مبلغ 000/000/30 ریال به حساب بانکی فروشنده واریز کرده و مبلغ 000/000/70 ریال طی دو فقره چک مدت دار به مبلغ 000/000/30 ریال به تاریخ 25/01/1395 و000/000/40 ریال به تاریخ 06/02/1395 به صندوقدار شرکت ارائه داده است. در سند تاریخ 19/01/1395 ثبتهای زیر انجام میشود:
[br]
موجودی نقد و بانک – موجودی بانکها – بانک ملت 000/000/30
حسابها و اسناد دریافتنی – اسناد دریافتنی تجاری نزد صندوق – شرکت آلفا 000/000/30
حسابها و اسناد دریافتنی – اسناد دریافتنی تجاری نزد صندوق – شرکت آلفا 000/000/40
حسابها و اسناد دریافتنی – حسابهای دریافتنی تجاری – شرکت آلفا 000/000/100
[br]
مرحله سوم – اقدام جهت وصول چک و یا واگذاری چک به اشخاص دیگر:
به دو شکل میتوان نسبت به وصول چک مذکور اقدام نمود .
حالت اول: چک تا زمان سررسید نزد صندوقدار شرکت باقی میماند و در زمان سررسید جهت وصول به بانک ارائه شده و پس از وصول، وجه آن به حساب شرکت واریز میشود. در حالت دوم چک معمولا زود تر از سررسید توسط دارنده به بانک ارائه میشود و بانک با استفاده از سیستم کلر نسبت به وصول و واریز مبلغ چک به حساب واگذارنده اقدام مینماید. بابت چکهای سررسید گذشته نیز میتوان از این روش استفاده نمود.
حالت دوم: این حالت که به شدت مرسوم میباشد، واگذاری چک توسط دارنده آن بابت بدهی یا سایر موارد، به شخص دیگر میباشد.
در تاریخ 21/01/1395 شرکت فروشنده چک 000/000/30 ریالی را به شرکت بتا بابت تسویه بدهی پرداخت کرده است. ثبت حسابداری این رویداد به شکل زیر میباشد:
[br]
حسابها و اسناد پرداختنی – حسابهای پرداختنی تجاری – شرکت بتا 000/000/30
حسابها و اسناد دریافتنی – اسناد دریافتنی تجاری نزد صندوق – شرکت آلفا 000/000/30
[br]
در تاریخ 22/01/1395 نیز چک 000/000/40 ریالی جهت وصول به بانک ملت شرکت ارائه شده است. ثبت حسابداری این رویداد نیز به شکل زیر میباشد:
[br]
حسابها و اسناد دریافتنی – اسناد در جریان وصول 000/000/40
حسابها و اسناد دریافتنی – اسناد دریافتنی تجاری نزد صندوق – شرکت آلفا 000/000/40
[br]
در صورتی که چک به صورت مستقیم وصول و به حساب بانک واریز شده باشد میتوان از ثبت واگذاری صرف نظر کرده و مستقیما حساب بانک را بدهکار و حساب اسناد دریافتنی را بستانکار نمود.
مرحله چهارم – وصول یا برگشت چکها:
در تاریخ 25/01/1395 چک 000/000/30 ریالی ارائه شده به شرکت بتا پاس میشود که در این حالت نیازی به ثبت سند در خصوص چک پاس شده نمیباشد.
اما چک 000/000/40 ریالی واگذار شده به حساب ما به دلیل نداشتن موجودی در تاریخ 06/02/1395 برگشت خورده و به شرکت عودت میشود. ثبت لازم در این خصوص به شرح زیر میباشد:
حسابها و اسناد دریافتنی – اسناد برگشتی نزد صندوق – شرکت آلفا 000/000/40
حسابها و اسناد دریافتنی – اسناد در جریان وصول 000/000/40
[br]
مرحله پنجم – رویدادهای مرتبط با چک برگشتی:
چک برگشتی
در صورت برگشت چک ممکن است یکی از حالتهای زیر روی دهد:
حالت اول – چک برگشتی به شرکت بتا تحویل داده میشود و به ازای آن چک جایگزین دریافت میشود و یا مبلغ آن به حساب واریز میشود.
ثبت تحویل چک برگشتی به شرکت بتا به شرح زیر میباشد:
[br]
حسابها و اسناد دریافتنی – حسابهای دریافتنی تجاری – شرکت آلفا 000/000/40
حسابها و اسناد دریافتنی – اسناد برگشتی نزد صندوق – شرکت آلفا 000/000/40
[br]
دریافت چک جایگزین و یا واریز وجه به حساب بانک شرکت آلفا نیز مانند روال ذکر شده در مقاله انجام میشود.
حالت دوم – چک برگشتی توسط شرکت بتا تامین وجه شده و مجددا شرکت آلفا نسبت به وصول آن اقدام کند. در این حالت ثبت واگذاری و وصول چک مطابق مراحل فوق انجام میشود.
حالت سوم – مبلغ چک برگشتی توسط شرکت بتا اصلاح و پشت نویسی شده و مجددا با مبلغ جدبد جهت وصول در اختیار شرکت آلفا قرار میگیرد. در این حالت با توجه به مبلغ جدید ثبت دریافت چک و مراحل بعدی آن انجام میشود.
حالت چهارم – چک قابل وصول نبوده و دریافت مطالبات از شرکت بتا امکانپذیر نیست:
[br]
دراین حالت ابتدا هزینه مطالبات مشکوک الوصول شناسایی شده و ثبت مربوطه به شرح زیر انجام میشود:
هزینه مطالبات مشکوک الوصول 000/000/40
ذخیره مطالبات مشکوک الوصول – شرکت بتا 000/000/40
[br]
پس از انجام پیگیری لازم و اطمینان قطعی از عدم دریافت طلب، در صورتی که چک برگشتی به شرکت بتا عودت نشده باشد ثبت زیر صادر میشود:
[br]
ذخیره مطالبات مشکوک الوصول – شرکت بتا 000/000/40
حسابها و اسناد دریافتنی – اسناد برگشتی نزد صندوق – شرکت آلفا 000/000/40
[br]
در صورتی که چک به شرکت بتا عودت داده شده باشد ثبت زیر انجام میشود:
[br]
ذخیره مطالبات مشکوک الوصول – شرکت بتا 000/000/40
حسابها و اسناد دریافتنی – حسابهای دریافتنی – شرکت آلفا 000/000/40
[br]
[hr]