- ACCPress.com – تازه های حسابداری - http://www.accpress.com/news -

دانستني هاي مالياتي (قسمت نهم) آنچه بايد وراث بدانند.

توضیح سایت: دانستنی های مالیاتی جدید براساس اصلاحیه قانون مالیاتهارا اینجا و اینجا مطالعه کنید.

به گزارش رسانه مالياتي ايران، در سلسله گزارش هاي دانستني هاي مالياتي، بخش هاي مختلف قانون ماليات هاي مستقيم تشريح شد.در سري نهم از مجموعه اين گزارش ها به ماليات بر ارث ، وظايف قانوني موديان و وظايف اداره امور مالياتي در زمينه ماليات بر ارث مي پردازيم.

۱- ماليات بر ارث و اشخاص مشمول ماليات

ماليات بر ارث:

ماليات بر ارث، مالياتي است که به ماترک متوفي تعلق مي گيرد. وراث براي تقسيم ماترک و انتقال اموال متوفي، نياز به دريافت گواهي واريز ماليات بر ارث دارند و اين گواهي پس از تشکيل پرونده مالياتي، ارايه اظهارنامه و پرداخت ماليات، توسط اداره امور مالياتي محل سکونت متوفي صادر مي شود

اشخاص مشمول ماليات:

وراث از نظر قانون ماليات هاي مستقيم به سه طبقه تقسيم مي شوند:

وراث طبقه اول که عبارتند از: پدر، مادر، زن، شوهر، اولاد و اولاد اولاد.

وراث طبقه دوم که عبارتند از: اجداد، برادر، خواهر و اولاد آنها.

وراث طبقه سوم که عبارتند از: عمو، عمه، دايي، خاله و اولاد آنها

۲- اموال مشمول ماليات اموال مشمول ماليات بر ارث

عبارتند از کليه ماترک واقع در ايران يا خارج از ايران اعم از منقول و غير منقول و مطالبات قابل وصول و حقوق مالي پس از کسر هزينه کفن و دفن در حدود عرف و عادت و واجبات مالي و عبادي در حدود قواعد شرعي و ديون محقق متوفي، که به شرح زير مشمول ماليات است:

اگر متوفي يا وارث يا هر دو، ايراني مقيم ايران باشند کل اموال مشمول ماليات بر ارث متوفي واقع در ايران و يا خارج از ايران (پس از کسر ماليات بر ارثي که بابت اموال واقع در خارج از ايران به دولت محلي پرداخت شده است) نسبت به سهم الارث هر يک از ورثه طبق نرخ هاي مقرر در ماده ۲۰ قانون ماليات هاي مستقيم ، مشمول ماليات بر ارث مي باشد.

اگر متوفي و وراث هر دو، ايراني مقيم خارج از ايران باشند، سهم الارث هر يک از وراث از اموال و حقوق مالي متوفي که در ايران موجود است به نرخ مذکور در ماده ۲۰ قانون ماليات هاي مستقيم و نسبت به آن قسمت که در خارج از ايران وجود دارد پس از کسر ماليات بر ارثي که از آن بابت به دولت محل وقوع مال پرداخت شده است به نرخ بيست و پنج درصد مشمول ماليات بر ارث مي باشد. در مورد اتباع خارجي و ساير موارد نسبت به آن قسمت از اموال و حقوق مالي متوفي که در ايران موجود است کلا مشمول ماليات به نرخ مذکور در ماده ۲۰ قانون ماليات هاي مستقيم براي وراث طبقه دوم مي گردد.

۳- ارزيابي املاک

–     به موجب تبصره يک ماده ۳۲ قانون ماليات هاي مستقيم ، اثاث البيت محل سکونت از نظر مالياتي جزء ماترک متوفي محسوب نخواهد شد.

– با استناد به تبصره ۲ ماده ۳۲، در مورد ساختمان هايي که با توجه به نوع مصالح يا طرز معماري خاص داراي ارزش فوق العاده هستند ارزش معاملاتي اعياني ملاک نبوده و اداره امور مالياتي مکلف است در اين مورد و همچنين در ارزيابي جواهر و اشياي نفيس از نظر کارشناس يا کارشناسان و متخصص يا متخصصين ذيربط استفاده کند.

– تبصره ۳ ماده ۳۲ قانون ماليات هاي مستقيم در مواردي که منفعت مال، مورد وصيت يا نذر واقع مي شود و همچنين در حبس چنانچه پس از انقضاي مدت، اصل مال عايد وراث شود، ارزش مال مورد وصيت و نذر و حبس، به تاريخ حين الفوت مورث با رعايت مسلوب المنفعه بودن آن تقويم و به سهم الارث وراثي که مال عايد آنها مي شود اضافه و مشمول ماليات بر ارث خواهد بود.

۴- نرخ ماليات بر ارث به موجب ماده ۲۰ قانون ماليات هاي مستقيم

–          نرخ ماليات بر ارث نسبت به سهم الارث بشرح زير است:

–     شرح طبقه اول طبقه دوم طبقه سوم تا مبلغ ۵۰،۰۰۰،۰۰۰ ريال ۵% ۱۵% ۳۵% تا مبلغ ۲۰۰،۰۰۰،۰۰۰ ريال نسبت به مازاد۵۰،۰۰۰،۰۰۰ ريال ۱۵% ۲۵% ۴۵% تا مبلغ ۵۰۰،۰۰۰،۰۰۰ ريال نسبت به مازاد ۲۰۰،۰۰۰،۰۰۰ ريال ۲۵% ۳۵% ۵۵% نسبت به مازاد ۵۰۰،۰۰۰،۰۰۰ ۳۵% ۴۵% ۶۵% از سهم الارث هر يک از وراث طبقه اول مبلغ سي ميليون (۳۰،۰۰۰،۰۰۰) ريال به عنوان معافيت کسر و مازاد به نرخ هاي مذکور مشمول ماليات مي باشد.

معافيت مذکور براي هر يک از وراث طبقه اول که کمتر از ۲۰ سال سن داشته يا محجور يا معلول از کار افتاده باشند مبلغ ۵۰،۰۰۰،۰۰۰ ريال خواهد بود.

– بر اساس ماده ۳۸ قانون ماليات هاي مستقيم ، اموالي که به موجب وقف يا حبس يا نذر يا وصيت منتقل مي شود (به غير از مواردي که در بند ۳ ماده ۲۴ قانون ماليات هاي مستقيم برخوردار مي باشند و يا مشمول ماليات بر درآمد اتفاقي مي گردند) به شرح زير مشمول ماليات است:

الف) در مورد وقف يا حبس، منافع مال هر سال مشمول ماليات به نرخ مقرر در ماده ۱۳۱ قانون ماليات هاي مستقيم خواهد بود.

ب) در نذر و وصيت چنانچه منافع مورد نذر و وصيت باشد، به شرح بند الف فوق و در صورتي که عين مال مورد نذر و وصيت باشد، ارزش مال طبق مقررات ( فصل ماليات بر ارث) تعيين و يک جا به نرخ مقرر براي وراث طبقه دوم مشمول ماليات خواهد بود.

۵- اموالي که مشمول ماليات بر ارث نمي گردد

– بموجب بند (۱) ماده ۲۴ قانون ماليات هاي مستقيم

– وجوه بازنشستگي و وظيفه و پس انداز خدمت و مزاياي پايان خدمت، مطالبات مربوط به خسارت اخراج، بازخريد خدمت و مرخصي استحقاقي استفاده نشده و بيمه هاي اجتماعي و نيز وجوه پرداختي توسط موسسات بيمه يا بيمه گزار و يا کارفرما از قبيل بيمه عمر ، خسارت فوت و همچنين ديه و مانند آنها حسب مورد که يک جا و يا به طور مستمر به ورثه متوفي پرداخت مي گردد.

– بموجب بند ۳ ماده ۲۴ قانون ماليات هاي مستقيم، اموالي که براي سازمان ها و موسسه هاي مذکور در ماده (۲) اين قانون مورد وقف يا نذر يا حبس واقع گردد به شرط تاييد سازمان ها و موسسه هاي مذکور.

– بموجب بند ۴ ماده ۲۴ قانون ماليات هاي مستقيم، هشتاد درصد اوراق مشارکت و سپرده هاي متوفي نزد بانک هاي ايراني و شعب آنها در خارج از کشور و موسسه هاي اعتباري غير بانکي مجاز؛ همچنين پنجاه درصد ارزش سهام متوفي در شرکت هايي که سهام آنها طبق قانون مربوط در بورس پذيرفته شده باشد و چهل درصد ارزش سهام يا سهم الشرکه متوفي در ساير شرکت ها و نيز چهل درصد ارزش خالص دارايي متوفي در واحدهاي توليدي، صنعتي، معدني و کشاورزي.

– بموجب ماده ۲۱ قانون ماليات هاي مستقيم، اموالي که جزء ماترک متوفي باشد و تا يک سال پس از قطعيت ماليات و غيرقابل رسيدگي بودن پرونده امر در مراجع مالياتي طبق قوانين يا احکام خاص مالکيت آنها سلب و يا به موجب گواهي سازمان ذيربط بلاعوض در اختيار وزارتخانه ها، موسسه هاي دولتي، شهرداري ها، نهادهاي انقلاب اسلامي يا شرکت هايي که صددرصد سهام آنها متعلق به دولت باشد قرار گيرد، از شمول ماليات بر ارث خارج و در صورتي که بابت سلب مالکيت عوضي داده شود ارزش آن عوض يا اموال سلب مالکيت شده هر کدام کمتر است جزء اموال مشمول ماليات بر ارث محسوب و در هر حال چنانچه مالياتي اضافه پرداخت شده باشد مسترد خواهد شد. حکم اين ماده در مواردي که وراث تمام يا قسمتي از اموال را که جزء ماترک باشد به طور رايگان به يکي از اشخاص مذکور در ماده (۲) اين قانون واگذار کنند جاري است.

– به موجب ماده ۲۵ قانون ماليات هاي مستقيم، وراث طبقه اول و دوم نسبت به اموال شهداي انقلاب اسلامي مشمول ماليات بر ارث نمي باشند.

۶- وظايف و تکاليف موديان

الف) ارايه اظهارنامه – بموجب ماده ۲۶ قانون ماليات هاي مستقيم- وراث (منفردا يا مجتمعا) يا ولي يا امين يا قيم يا نماينده قانوني آنها مکلفند ظرف شش ماه از تاريخ فوت متوفي اظهارنامه اي روي نمونه مخصوصي که از طرف سازمان امور مالياتي کشور تهيه مي شود حاوي کليه اقلام ماترک با تعيين بهاي زمان فوت و تصريح مطالبات و بدهي هاي قابل احتساب به همراه مدارک مربوط به اداره امور مالياتي صلاحيت دار ارايه نمايند. يادآوري: منظور از اداره امور مالياتي صلاحيت دار، اداره امور مالياتي است که آخرين اقامتگاه متوفي در محدوده آن قرار گرفته است.

ب) مدارک مورد نياز: وراث مکلف اند هنگام مراجعه به اداره امور مالياتي مدارک زير را ارايه و رسيد دريافت دارند:

– رونوشت يا تصوير گواهي شده اسناد مربوط به بدهي يا مطالبات متوقي

– رونوشت يا تصوير گواهي شده کليه اوراق مثبت حق مالکيت متوفي نسبت به اموال و حقوق مالي

– در صورتي که اظهارنامه از طرف وکيل يا قيم يا ولي داده شود، رونوشت يا تصوير گواهي شده وکالت نامه يا قيم نامه

– رونوشت يا تصوير گواهي شده آخرين وصيتنامه متوفي (اگر وصيت نامه موجود باشد )

–  در مورد ملک: سند مالکيت، گواهي پايان کار ساختمان يا قبض پرداخت عوارض نوسازي

– در مورد اتومبيل: سند مالکيت

– در مورد محل کسب: رونوشت سند مالکيت يا سند اجاره و پروانه کسب

– در مورد سهام شرکت ها: برگه سهام و مدارک متعلق به شرکت

– در مورد وجوه نقد يا سپرده: دفتر بانکي و يا برگ سپرده و ساير مدارک بر حسب مورد.

ج) پرداخت ماليات بر اساس ماده ۲۸ قانون ماليات هاي مستقيم مشمولين ماليات بر ارث مکلفند ماليات متعلق را بر اساس اظهارنامه تا سه ماه پس از انقضاي مهلت ارايه اظهارنامه به رسم علي الحساب پرداخت و رسيد دريافت دارند.

۷- وظايف اشخاص ثالث

–     بموجب ماده ۳۴ قانون ماليات هاي مستقيم، بانک ها و شرکت ها و موسسات و اشخاصي که اموالي از متوفي نزد خود دارند مکلفند ظرف يک ماه از تاريخ اطلاع از فوت، صورت آن اموال اعم از وجوه نقد يا سفته يا جواهر و نيز مقدار سهام يا سهم الشرکه متوفي را تنظيم و به اداره امور مالياتي محل ارايه نمايند، همچنين موظفند در صورت مراجعه اداره امور مالياتي، دفاتر اسناد مورد نياز را براي رسيدگي در اختيار آنها بگذارند.

–      بموجب ماده ۳۵ قانون ماليات هاي مستقيم، ادارات ثبت اسناد و املاک موقعي که مال غيرمنقول را به اسم وراث يا موصي له ثبت مي نمايند، همچنين کليه دفاتر اسناد رسمي در موقعي که مي خواهند تقسيم نامه يا هر نوع معامله وراث راجع به ماترک را ثبت کنند، بايد گواهينامه اداره امور مالياتي صلاحيت دار را مبني بر عدم شمول ماليات يا اين که ماليات متعلق کلا پرداخت يا ترتيب يا تضمين لازم براي پرداخت آن داده شده است، مطالبه نمايند و قبل از ارايه اين گواهينامه مجاز به ثبت نيستند.

– بموجب ماده ۳۶ قانون ماليات هاي مستقيم، بانک ها و شرکت ها و موسسات و اشخاصي که وجوه نقد يا سفته يا جواهر يا سهام يا سهم الشرکه و يا هر نوع مال ديگر از متوفي را نزد خود دارند مجاز نخواهند بود آن را به وراث يا وصي حسب مورد ارايه و يا به نام آنان ثبت نمايند مگر اين که گواهينامه موضوع قسمت اخير ماده ۳۵ اين قانون ارايه گردد.

– بموجب ماده ۳۷ قانون ماليات هاي مستقيم، در صورتي که به موجب احکام دادگاه ها بر اساس حقوق مالي متوفي مالي به ورثه برسد، مديران دفتر دادگاه ها مکلفند رونوشت حکم را به اداره امور مالياتي مربوط ارسال دارند تا در صورتي که قبلا ماليات آن وصول نشده باشد، اقدام به مطالبه ماليات گردد. اين حکم در مواردي که اسناد و مدارک تازه اي مربوط به دارايي متوفي به دست آيد نيز جاري خواهد بود. در صورتي که پس از قطعيت ماليات، اسناد و مدارک تازه اي مربوط به بدهي متوفي يا عدم تعلق دارايي به وي ارايه گردد و در محاسبه ماليات موثر باشد پرونده جهت صدور راي مقتضي به هيات حل اختلاف مالياتي ارسال و طبق راي هيات اقدام خواهد شد.

– بموجب تبصره ۳ ماده ۳۸ قانون ماليات هاي مستقيم، دفاتر اسناد رسمي و ادارات ثبت اسناد و محاکم دادگستري و سازمان حج اوقاف و امور خيريه و اداره سرپرستي صغار و محجورين و همچنين بانک ها و ساير موسسات مجاز نخواهند بود به مفاد وصيتنامه ترتيب اثر دهند مگر اينکه گواهينامه اداره امور مالياتي مبني بر اين که وصيتنامه مذکور از طرف وصي يا وراث به اداره امور مالياتي صلاحيت دار ارائه شده است، دريافت گردد.

۸- تسهيلات قانوني

الف) برداشت از حساب بانکي متوفي با توجه به بخشنامه شماره ۳۷۸۶/۲۰۱۶۴۹ مورخ ۲/۲/۸۲ رييس سازمان امور مالياتي کشور، وراث طبقه اول متوفي (پدر، مادر، همسر، اولاد و اولاد اولاد) مي توانند براي تامين هزينه هاي ضروري مانند کفن و دفن و يا برگزاري مراسم ترحيم تا مبلغ ده ميليون ريال از موجودي حساب بانکي متوفي بدون اخذ گواهي واريز ماليات بر ارث برداشت نمايند.

ب) استرداد ماليات در صورتي که به موجب راي هيات حل اختلاف مالياتي مطالبات متوفي غير قابل وصول تشخيص داده شود، مطالبات مذکور جزء ماترک متوفي منظور نمي شود و اگر ماليات آن قبلا وصول شده باشد، مسترد خواهد شد.

ج) تقسيط ماليات بر اساس مواد ۴۰ و ۴۱ قانون ماليات هاي مستقيم اگر مشمولان ماليات بر ارث قادر به پرداخت ماليات خود نباشند، سازمان امور مالياتي کشور مي تواند با گرفتن تضمين معتبر، ماليات مربوط را تا مدت ۳ سال از تاريخ قطعي شدن قسط بندي کند و در صورتي که ماترک غير نقدي باشد و دادن تضمين و تقسيط براي وراث مقدور نباشد، سازمان امور مالياتي کشور مي تواند به تقاضاي کتبي وراث معادل ماليات متعلق، مالي را اعم از منقول يا غير منقول از ماترک با توافق وراث انتخاب کرده و به قيمتي که مبناي محاسبه ماليات بر ارث قرار گرفته است به جاي ماليات قبول کند.

۹- جرايم مالياتي

الف) جريمه عدم تسليم اظهارنامه در کليه مواردي که مودي يا نماينده او که به موجب مقررات قانون ماليات هاي مستقيم از بابت پرداخت ماليات مکلف به ارايه اظهارنامه مي باشد، چنانچه از ارايه آن در مواعد مقرر در اين قانون خودداري نمايد، مشمول جريمه اي معادل ده درصد ماليات متعلق خواهد بود.

ب) جريمه تاخير پرداخت پرداخت ماليات پس از موعد مقرر موجب تعلق جريمه اي معادل ۵/۲ درصد ماليات به ازاي هر ماه خواهد بود.

ج) جريمه اشخاص ثالث – بموجب ماده ۴۳ قانون ماليات هاي مستقيم، در صورتي که بانک ها و شرکت ها و موسسات و اشخاصي که مالي از متوفي نزد خود دارند از اجراي مواد ۳۴ و ۳۶ اين قانون تخلف نمايند، علاوه بر اين که تا معادل ارزش مالي که نزد آنها بوده با وراث نسبت به پرداخت ماليات و جرايم متعلق مسووليت تضامني دارند، مشمول جريمه اي معادل ۵ درصد قيمت مال نيز خواهند بود. در مورد بانک ها و شرکت هاي دولتي و موسسات دولتي، متخلف و شرکا و معاونان وي در تخلف نيز مسووليت تضامني خواهند داشت.

۱۰- وظايف اداره امور مالياتي

–     بموجب ماده ۳۱ قانون ماليات هاي مستقيم، اداره امور مالياتي مکلف است پس از ارايه اظهارنامه از طرف وراث يا نماينده قانوني آنها در صورت درخواست کتبي ظرف يک هفته گواهينامه متضمن رونوشت مصدق ريز ماترک را که در اظهارنامه نوشته شده صادر و به مودي ارايه نمايد. اين گواهينامه فقط از نظر صدور برگ حصر وراثت معتبر است.

– چنانچه براي يک متوفي بيش از يک اظهارنامه به دفتر مرکزي ارث فرستاده شود، دفتر مرکزي اظهارنامه هاي مذکور را به اداره امور مالياتي که اولين اظهارنامه را به دفتر فرستاده است، ارسال مي کند و مراتب را به ساير ادارات امور مالياتي ذي ربط اعلام مي نمايد.

– اداره امور مالياتي مکلف است اظهارنامه هاي موديان را طبق مقررات قانون ماليات هاي مستقيم رسيدگي و نسبت به تشخيص و وصول ماليات اقدام نمايد. اداره امور مالياتي در صورت پرداخت ماليات مي تواند مبادرت به صدور مفاصا حساب مالياتي و برگ قطعي ماليات نمايد.